Өнөөдөр Эрүүл мэндийн улсын алба - тохиолдлын удирдлагын  тогтолцооны ээлжит 20-р хурал боллоо. Хурлаар КОВИД-19 халдварын тандалтын тогтолцооны талаар Халдварт өвчин судлалын үндэсний төв, Зоонозын өвчин судлалын үндэсний төв, Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төв, Нийслэлийн эрүүл мэндийн газар, УОК-ын Шуурхай штабаас дэлгэрэнгүй танилцуулга хийлээ.

Хурлыг ЭМУА- ТУТ-ын орлогч дарга, Эрүүл мэндийн дэд сайд Ш.Анхмаа удирдан явуулж  лабораториудын хүчин чадалд тулгуурлан идэвхитэй тандалтын төлөвлөлтийг нарийвчлан шинэчлэх, байгууллагад суурилсан эрсдэлийн үнэлгээг тогтмолжуулах, голомтод ажиллаж байгаа эрүүл мэндийн ажилтнуудын ажлын ачаалал, зохицуулалт дээр байгууллагын удирдлагууд анхаарч ажиллах, тандалтын үйл ажиллагааг уялдуулах чиглэлээр нэгдсэн зөвшилцөлд хүрч санал солилцлоо.

Эрүүл Мэндийн Сайдын 2020 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдрийн "Осол гэмтлийн үеийн эмнэлгийн яаралтай тусламж, үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх тухай” А/497 дугаар тушаал, Эмнэлгийн захирлын 2020 оны 10 дугаар сарын 30-ны өдрийн "Гэмтлийн тусламж үйлчилгээг өргөжүүлж, осол гэмтлийн үеийн яаралтай тусламжийг үзүүлэх тухай” А/165 дугаар тушаалуудыг хэрэгжүүлэн ажиллаж, Чингэлтэй дүүргийн иргэд болон тус эмнэлэгт хандсан иргэдэд үзүүлэх тусламж үйлчилгээг 2020 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн үзүүлж байна.

Өнөөдрийн байдлаар нийт 65 хүнд зам тээврийн болон ахуйн осол, гэмтлийн үеийн эмнэлгийн яаралтай тусламж үйлчилгээг үзүүлсэн байна.

Эрүүл мэндийн тухай хууль, Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хууль, Эмнэлгийн тусламжийн тухай хуулиудад нэмэлт өөрчлөлт орж,  2020 оны 11 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн Эрүүл мэндийн тухай хуулийн 15 дугаар зүйлийн 15.1.1, 15.1.2, 15.1.4, 15.1.5, 15.1.7, 15.1.9, 15.1.11, 15.1.13-д заасны дагуу төр, хувийн хэвшлийн бүх эмнэлгүүдийн эмч нар хөнгөлөлттэй эмийн жор бичиж, бүх эмийн сангуудад олгохоор болсон билээ. 

Иймд  хуулийн хэрэгжилтийг хангах зорилгоор хувийн хэвшлийн клиник, ор бүхий эмнэлэг, мөн эмийн сангийн хүний нөөцийн дэлгэрэнгүй судалгааг авах болсон тул хавсралтад заасан хүснэгтийн дагуу судалгааг гаргаж,  дараах цахим хаягаар Нийслэлийн Эрүүл мэндийн газарт 2020 оны 09 дүгээр сарын 30-ны өдрийн дотор яаралтай ирүүлнэ үү.

1.Сүхбаатар дүүрэгт байрлах эмийн сангууд  – nemg.sbne@gmail.com

2.Баянзүрх дүүрэгт байрлах эмийн сангууд – nemg.bzd@gmail.com

3.Чингэлтэй дүүрэгт байрлах эмийн сангууд - nemg.chd@gmail.com

4.Баянгол дүүрэгт байрлах эмийн сангууд - nemg.bgd@gmail.com

5.Хан-уул дүүрэгт байрлах эмийн сангууд- nemg.hud@gmail.com

6.Сонгинохайрхан дүүрэгт байрлах эмийн сангууд – nemg.shne@gmail.com

7.Багануур, Налайх, Багахангай дүүрэгт байрлах эмийн сангууд – nemg.als3 @gmail.com

Жич: Асууж тодруулах зүйл байвал 79970101 утсаар Эмнэлгийн тусламжийн хэлтэстэй холбогдоно уу. 

Манай улс аливаа нэг шинэ вакциныг хэрэглэхдээ Дархлаажуулалтын тухай хууль, Эрүүл мэндийн тухай хууль, Эрүүл ахуйн тухай хууль, Эм эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хууль зэрэг маш олон хууль тогтоомж, дүрмийг сахин хэрэгжүүлдэг. Эрүүл Мэндийн яамны дэргэд Дархлаажуулалтын Үндэсний хороо ажиллаж, дархлаажуулалттай холбоотой асуудлыг хэлэлцэж шийдвэрлэдэг гэдгийг ЭМЯ-ны Нийгмийн эрүүл мэндийн газрын дарга Т.Энхзаяа хэллээ.

Мөн тэрбээр томуугийн вакцины тухайд жил бүр Монгол Улсын Засгийн Газрын санхүүжилтээр хийгддэг бөгөөд энэ жилийн эхний ээлжийн томуугийн вакциныг НҮБ-ын Хүүхдийн сангаар захиалсан. Уг вакциныг зорилтот бүлгийн хүн амдаа зориулан дархлаажуулалтыг хийх юм байна.

Энэ жилийн вакциныг есдүгээр сарын сүүлээр эхлүүлэх төлөвлөгөөтэй байна. Энэ удаа БНСУ-ын Green Cross компанид үйлдвэрлэсэн гурван цэнт вакцин ирэх юм.

Ковид-19-ийн эсрэг вакцины тухайд дэлхийн эрдэмтэд ажилласаар байна. Өнөөдөр дэлхий дахинд 172 үйлдвэрлэгч, эрдэмтэд вакцин бүтээгээд туршилтын шатандаа явж байгаа ЭМЯ-наас мэдээлсэн. Үүний 142 нь эмнэлзүйн судалгааны өмнөх түвшинд байгаа бол 34 үйлдвэрлэгчид клиникийнхээ өмнөх түвшинд, 8 үйлдвэрлэгчийн вакцин нь клиникийн хоёр, гурав дахь шатны туршилтандаа явж байгаа.  Вакцины үйлдвэрлэл, клиникийн туршилтууд амжилттай болж, холбогдох бүртгэл, баталгаажуулалт, чанар, хяналтын дараа зах зээлд нийлүүлэгддэг бөгөөд одоогоор дэлхий дахинд нийлүүлэлтэд бэлэн болсон вакцин гараагүй байна. Манай зүгээс аль улсаас вакцин авах нь одоогоор тодорхойгүй байгаа гэсэн юм.

Жил бүр томуугийн вирусийн хэв шинж дэхийн бөмбөрцгийн хойд хагаст буюу манай орон багтдаг хүйтэн сэрүүний улиралд хүн амын дунд томуугийн ямар вирус өвчлөл үүсгээд байна вэ гэдгийг лабораторийн тандалтаар судалдаг. Тухайн тандалтын мэдээллийг судалгаа шинжилгээний байгууллага болон ДЭМБ-уудад өгснөөр тухайн жилийн вакцинд аль вирусийн эсрэг биетийг агуулсан вакцин үйлдвэрлэх вэ гэдгээ шийддэг. Энэ жилийн хувьд гурван цэнт вакциныг үйлдвэрлэж байгаа бөгөөд бид H1N1, H3N2, А,B хүрээний хэв шинжийг агуулсан вакцины захиалга хийсэн.

Зорилтот бүлгийн хүн амд байнгын болон түр явуулын цэгүүдээр дархлаажуулалт хийх ажлыг зохион байгуулдаг.

Зорилтот бүлэгт цэцэрлэг, сургуулийн насны хүүхдүүд ордог бөгөөд эцэг эхэд нь урьдчилж мэдээлэл өгсний үндсэн дээр дархлаажуулалтыг хийдэг. Түүнчлэн өрхийн эрүүл мэндийн төвүүд дээр зорилтот бүлгийн хүн амд ордог жирэмсэн эмэгтэйчүүд, ахмад настан, архаг суурь өвчтэй иргэдээ дархлаажуулалтад хамруулдаг.

Үүнээс гадна тодорхой хувийг сайн дурын дархлаажуулалтаар буюу иргэд төлбөрөө төлөн хийлгэдэг. ХӨСҮТ дээр эдгээр иргэдэд үйлчлэх дархлаажуулалтын нэг нэгж ажилладаг. Тиймээс иргэд, олон нийт томуугийн вакцинтай холбоотой буруу ташаа мэдээлэлд итгэлгүй албаны эх сурвалжтай мэдээллийг хүлээн авч байхыг зөвлөе. 

Дэлхийн дахинаа тархаад буй КОВИД-19 цар тахлын эсрэг Монгол Улс оновчтой арга хэмжээ хэрэгжүүлж буй хэдий ч ДЭМБ-аас Монгол Улсыг халдвар тархах өндөр эрсдэлтэй орны тоонд байгааг анхааруулсан.

Агаар дуслын замын цар тахлын үед зүрх судасны өвчтэй хүмүүс болон зүрх судасны мэргэжилтнүүд халдвар авах, өвчлөх, түгээх хамгийн их эрсдэлтэй байгааг олон улсын туршлагаар нотлогдож байна. Тус халдвараар өвчилсөн зүрх судасны өвчтэй хүмүүс хүндрэх, нас барах магадлал 15 дахин их байгааг олон улсын мэргэжилтнүүд судалгаагаар гаргажээ.

Монгол Улсын хэмжээнд зүрх судасны тусламж үйлчилгээг сайжруулах чиглэлд 2001 оноос хойш хамгийн тууштай дэмжлэг үзүүлж буй Люксембургийн Их Гүнт Улсын Засгийн газар КОВИД-19 цар тахлын энэ хэцүү цаг үед ахин тусламжийн гараа сунган "КОВИД-19 цар тахлын хариу арга хэмжээ” (DAFI MAE/020 – Covid-19) төслийг буцалтгүй тусламжаар хэрэгжүүлж байна. Тус төслийн хүрээнд өнөөдөр буюу есдүгээр сарын 03-ны өдөр Цар тахлын үед зүрх судасны тусламж үйлчилгээг үзүүлэх, цар тахлаас урьдчилан сэргийлэхэд нэн шаардлагатай эмнэлгийн тоног төхөөрөмж, урвалжийг Эрүүл мэндийн сайд 21 аймгийн нэгдсэн эмнэлэг, нийслэлийн 9 дүүргийн эрүүл мэндийн төв болон УГТЭ-т хүлээлгэн өглөө.

Түүнчлэн УГТЭ-ийн Зүрх Судасны Төв дээр Люксембургийн Их Гүнт улсын дэмжлэгтэйгээр хэрэгжиж буй "Зүрхний төв” төсөл нь тоног төхөөрөмж, урвалжаар хангахаас гадна бүх аймаг, нийслэлийн дүүргүүдийн зүрх судасын эмч нарыг КОВИД-19 цар тахлын үед зүрх судасны эмгэгийн оношилгоо, эмчилгээний удирдамж, заавраар ханган ажиллаж байна.

Мөн цар тахлын үед эмнэлэг хоорондын шилжүүлгийн улмаас халдвар тархах эрсдлийг багасгах, эмч, эмнэлгийн ажилчид, үйлчлүүлэгчдэд шаардлагатай тусламж үйлчилгээг чирэгдэлгүй, цаг алдалгүй үзүүлэх, Монгол улсын нийт иргэдийн аюулгүй байдлыг хангах боломжийг бүрдүүлэх  зорилгоор Зүрх судасны эмч нарын алсын зайн зөвөлгөөний МнКардио цахим програмд КОВИД-19 халдварын үеийн зөвлөгөөний (covid19.telemedicine.mn) хэсгийг нэмэлтээр оруулж, ашиглахад бэлэн болсон.

Өнөөдрийн байдлаар дэлхийн 216 улс, оронд COVID-19 халдварын нийт 7.7 сая тохиолдол бүртгэгдэж, 427 мянган хүн уг өвчний улмаас нас баржээ. Дөрөвдүгээр сарын дундуур Европын бүсэд шинэ тохиолдлын тоо буурсан хэдий ч Африк, Ойрх Дорнод, Америк, Зүүн Өмнөд Азийн бүсэд халдвар нэмэгдсээр байна.

О.Ариунтуяа "Сүүлийн хоёр долоо хоногт дэлхийн ихэнх улсад өдөрт 100 мянга гаруй тохиолдол шинээр бүртгэгджээ. Үүний 75 хувь орчим нь Америк, Өмнөд Азийн 10 улсад гарсан байна. Манай улсын харьяалагддаг Номхон далайн баруун бүсэд нийт 200 мянга гаруй тохиолдол бүртгэгдэж, 7,000 гаруй хүн энджээ.

SARS, MERS, COVID-19 халдварын талаар 172 судалгаанд хийсэн дүн шинжилгээнд хүмүүс хоорондоо нэг метрийн зай барих нь хүн амын дунд халдвар тархах эрсдлийг 82 хувиар бууруулсан байна. Энэ нь хүмүүс хоорондоо хоёр метрээс дээш зай барих нь илүү үр дүнтэй болохыг харуулжээ. Түүнчлэн амны хаалт зүүх нь халдвар авах эрсдлийг 85 хувиар багасгасан гэсэн дүн гарчээ.

БНХАУ-ын Бээжин хотод зургаадугаар сарын 11-13-нд Шинфади хүнсний захтай холбоотой 45 тохиолдол бүртгэгдсэн бөгөөд шинж тэмдэг нь зургаадугаар сарын 4-нөөс илэрч эхэлжээ. Дээрх тохиолдлуудын 24 нь зах дээр ажилладаг хүн бол дөрөв нь хүнсний байцаагч байжээ. Одоогоор WeChat pay, Alipay зэрэг аппликэйшн ашиглан захаар үйлчлүүлсэн хүмүүсийг тогтоож, судалгааг үргэлжлүүлж байна. Мөн Шинфади захын ойролцоо оршин суудаг 46 мянган хүнд шинжилгээ хийхээр төлөвлөж байгаа юм байна.

ДЭМБ-ын улс, орнуудын хариу арга хэмжээний талаар "COVID-19 халдварын дэгдэлт эхэлсэн цагаас ДЭМБ улс орны бэлэн байдал, хариу арга хэмжээний төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхээр хамтран ажиллаж буй.Тодруулбал, ДЭМБ-ын санаачилгаар COVID-19 түншлэлийн платформ буюу улс орны бэлэн байдал, хариу арга хэмжээг төлөвлөхөд шаардлагатай төсөв нөөцийг онлайн хэрэгсэл ашиглан донор хамтрагч талууд хөрөнгө оруулж байгаа. 

Одоогоор 105 улс хариу арга хэмжээний төлөвлөгөөгөө оруулсан бөгөөд тэдгээрийг хэрэгжүүлэхээр 56 донор 3.9 тэрбум долларын хөрөнгө оруулсан байна.Харин манай бүсийн 12 улс, хариу арга хэмжээний төлөвлөгөөг оруулснаас гурван орны төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай санхүүжилтийг шийдвэрлэжээ" гэсэн мэдээлэл өгөв.

ЭМЯ-ны Шинжлэх ухаан, технологийн зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга Э.Оюунсүрэн "Дэлхий дахинаа COVID-19 халдвартай холбоотой судалгаа, шинжилгээний ажлууд эрчимтэй хийгдсээр байна. ДЭМБ-ын зургаадугаар сарын 11-ний өдрийн мэдээгээр халдвартай холбоотой 29 мянга 639 эрдэм шинжилгээ, судалгааны өгүүлэл хэвлэгдсэн. Дэлхийн хэмжээнд 140 гаруй вакцин бүтээх туршилт, судалгааны ажил, 2042 эмнэл зүйн судалгаа явагдсанаас 118 эмнэл зүйн туршилт судалгаа амжилттай явагджээ" гэв.

АНУ-д хийгдсэн нэгэн судалгаагаар COVID-19 халдвар авсан өвчтөнүүдийн 20 гаруй хувьд арьс салстаар тууралт гарсан байна. Эдгээр тууралт нь өвчний эхэн үед илрэх нь бага бөгөөд өвчний ид үед илэрч, 3-4 долоо хоногийн дараа аажимдаа арилж байсныг тогтоожээ. 

COVID-19 халдвар болон тамхины хамаарлыг судалсан 12 судалгааны ажил хийгджээ. Судалгаанд хамрагдсан 9025 өвчтөний 9.7 хувь нь хүндээр өвдсөн, 5.5 хувь нь тамхи татдаг. Харьцуулсан судалгаагаар халдвар авсан тамхи татдаг хүн тамхи татдаггүй хүнээс хоёр дахин их байгааг тогтоосон байна. 

АНУ-д тархвар зүйн судалгаа хийсэн. Ингэхдээ усан тамхи хэрэглэдэг иргэдийн тоог халдвар авсан хүмүүсийн тоотой харьцуулсан байна. Муж бүрээр нь харьцуулсан уг судалгааны үр дүнд тухайн мужид усан тамхи хэрэглэгчдийн эзлэх хувь нэг хувиар нэмэгдэхэд халдвар авсан тохиолдол 0.3, нас баралт 0.4 хувиар нэмэгджээ. Энэхүү хамаарлыг үндэслэн усан тамхи хэрэглэх нь COVID-19 халдвараар өвчилсөн тохиолдолд биеийн байдлыг хүндрүүлэх магадлалтай гэж үзсэн байна. 

COVID-19 халдварын үед халуурах шинж тэмдэг илэрдэг амьсгалын замын өвчин боловч, өвчтөнүүдийн 50 орчим хувь нь хоол боловсруулах системийн өвчлөлийн шинж тэмдэг илэрсэн байна. БНХАУ-ын Хубэй мужийн 204 өвчтөнд хийсэн судалгаагаар өвчтөнүүдийн 48.5 хувьд хоол боловсруулах системийн өвчлөлийн шинж тэмдэг илэрчээ. Өвчтөнүүдийн 84 хувьд хоолны дуршил буурах, 29 хувьд шингэн алдах, 0.8 хувь нь бөөлжих, 0.4 хувьд нь гэдэс өвдөх шинж тэмдэг илэрчээ. Иймд эрдэмтэн судлаачид COVID-19 халдвар хоол боловсруулах системийг өвчлүүлдэг дээр санал нэгдэж байна. 

COVID-19 халдвар авсан хорт хавдартай иргэдийн нас барах магадлал хорт хавдаргүй өвчтөнийхөөс 2.5 дахин илүү байна. Төрлөөр нь авч үзвэл уушгины болон цусны хорт хавдартай иргэд илүү өндөр эрсдэлтэй байгааг эрдэмтэд тогтоожээ.

•Цахим болон зайнаас ажиллах

•Амны хаалт зүүх

•Хүнтэй 1-1,5 метрийн зайнаас харьцах

•Иштэй микрофонд нэг удаагийн уут хэрэглэх эсвэл спиртэн суурьтай уусмалаар арчих

•Бээлий өмсөх

•Мэдээ, сурвалжлагад 2 хүн явуулах

•Аль болох хүн багатай газар ажиллах

•Албан байгууллага болон гудамж талбайд аль болох ярилцлага хийхгүй байх, хийсэн тохиолдолд ярилцлагын дараа амны хаалтаа солих

•Компьютер, утас, камер, тоног төхөөрөмжийг 2 цаг тутамд сайтар арчиж цэвэрлэх

•Студи, өрөө, тасалгааг өдөрт 2 удаа чийгтэй цэвэрлэгээ хийх

•Гараа сайтар савандаж угаах (гар ариутгагч авч явах)

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ЯАМ

Зүчи зочид буудалд ажиглалтад байсан 25 настай эмэгтэй ХӨСҮТ-д өнөөдөр амаржиж охинтой болжээ.

Тэрээр тусгай үүргийн онгоцоор дөрөвдүгээр сарын 30-нд эх орондоо ирсэн бөгөөд хоёр удаагийн шинжилгээгээр коронавирусний халдваргүй гарчээ. Ээж, охин хоёрын биеийн байдал сайн байна гэж ЭМЯ-наас мэдээлэв.

Монгол Улсын Засгийн газар, Улсын онцгой комиссоос гаргасан шийдвэрийн дагуу Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн транзит нислэгээр 2020 оны дөрөвдүгээр сарын 30-нд долоон улсаас нийт 278 иргэн эх орондоо ирсэн билээ. Үүнээс өндөр настан 29, эрүүл мэндийн шалтгаантай  43, жирэмсэн болон асран хамгаалагчтай 13, оюутан 41, хөгжлийн бэрхшээлтэй болон асран хамгаалагчтай тав, бага насны хүүхэдтэй болон гэр бүл 95, хүндэтгэн үзэх бусад шалтгаантай 52 хүн байсан аж.